Actieve ontspanningsevenementen

Actieve ontspanningsevenementen

Korte omschrijving

Deze regelgeving verplicht de organisator van een 'actief ontspanningsevenement' een risicoanalyse op te stellen, preventiemaatregelen vast te leggen en toe te passen, een eindverantwoordelijke aan te duiden en maatregelen te nemen zodat de deelnemers en derden niet worden blootgesteld aan onaanvaardbare risico's.

Relevantie

Het Koninklijk Besluit op de actieve ontspanningsevenementen kadert in de algemene wetgeving betreffende de veiligheid van producten en diensten. Met dit specifiek KB legt men verplichtingen op voor organisatoren van 'actieve ontspanningsevenementen' (vlottentocht, klimmen, …). Erkende jeugdwerkinitiatieven zijn vrijgesteld van de administratie die deze verplichtingen met zich meebrengt. De activiteiten moeten uiteraard wel veilig gebeuren.

Vooraleer dieper in te gaan op het Koninklijk Besluit eerst iets over de wet waar dit besluit uit voort vloeide.

De wet: veiligheidsverplichting!
De wet van 9 februari 1994 betreffende de veiligheid van producten en diensten behandelt alle veiligheidsaspecten en is aldus de overkoepelende wet inzake veiligheid. Met deze wetgeving wil de overheid realiseren dat elke producent enkel nog veilige producten op de markt brengt en dat alle diensten die aangeboden worden zo risicoloos mogelijk zijn. De aanbieders van producten en/of diensten staan in voor de gebreken van hun producten ook op het vlak van de veiligheid.

Indien je jeugd(werk)organisatie dus ‘diensten' (spelactiviteiten, kampen, tochten, ...) aanbiedt, dan ben je verplicht de nodige maatregelen te treffen om deze ‘diensten' veilig aan te bieden. Hierbij mogen we niet uit het oog te verliezen dat, ondanks alle getroffen maatregelen, totale veiligheid niet bestaat. Zo kan het veiligste product ter wereld bij verkeerd gebruik toch ongevallen veroorzaken. Of kan een ‘consument' van een dienst moedwillig de richtlijnen van de organisator negeren.

Naast deze algemene wet bestaan er ook specifieke reglementen voor bepaalde categorieën van producten of diensten. Heel wat informatie betreffende de veiligheid van producten en diensten is door de FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie in een online gegevensbank http://mineco.fgov.be/protection_consumer/consumentenveiligheid/home_nl.asp gegroepeerd.

Het KB: vrijstelling
Één van deze specifieke reglementen is het Koninklijk Besluit houdende reglementering van de organisatie van actieve ontspanningsevenementen van 25 april 2004. De diensten die men wil vatten onder de term ‘actief ontspanningsevenement' zijn de activiteiten die worden aangeboden door een organisator, aan één of meerdere consumenten, ter vermaak en/of ter ontspanning, waarbij de consument:

  • Actief dient te participeren en;
  • Lichamelijke inspanningen dient te leveren, en;
  • Een bepaalde kennis, vaardigheid of techniek dient aan te wenden die noodzakelijk is om de activiteit op een veilige manier te kunnen uitvoeren.

Dit is een definiëring waar heel wat onder kan vallen. In het verleden was hier dan ook wat onduidelijkheid over. De schrijvers van het KB hielden blijkbaar vooral professionele organisaties voor ogen die bijvoorbeeld zaken zoals hoogteparcours, kajakken en indoorklimmen op commerciële basis aanbieden. Na het invoege treden van het KB liet Minister van Consumentenzaken, Freya Van den Bossche, weten dat het jeugdwerk niet aan de voorwaarden uit dit KB moest voldoen.

Op 18 mei 2006 werd het Koninklijk Besluit van 4 mei 2006 tot wijziging van het KB van 25 april 2004 gepubliceerd waarin verduidelijkt wordt dat de activiteiten ingericht door jeugdwerkinitiatieven erkend door de daartoe bevoegde overheden niet beoogd worden met het KB. Verwacht wordt dat je veilige activiteiten aanbiedt, niet dat je er een risicoanalyse over opstelt. M.a.w. de algemene veiligheidsverplichting blijft, het papierwerk valt weg...

De bevoegde administratie baseert zich voor de vrijstelling van jeugdwerkinitiatieven op de decreten ‘Vlaams Jeugdbeleid' en ‘Gemeentelijk en provinciaal jeugdbeleid'.

Andere organisator?
Stel dat je met jeugdvereniging een uitstap maakt en het evenement valt onder de toepassing van het KB op de actieve ontspanningsevenementen, wie is dan de organisator? Hiervoor moet gekeken worden naar de overeenkomst tussen je vereniging en de uitbater.
Sta je zelf in voor toezicht en begeleiding dan ben jij de organisator. Bijvoorbeeld je huurt kajaks voor een afvaart van de Lesse en daalt af zonder externe begeleiding.
Laat je de begeleiding over aan een de aanbieder van een activiteit, dan zijn zij de organisator. Bijvoorbeeld je volgt met je leden een initiatie klimmen in een klimschaal en de uitbater zorgt voor materiaal en deskundige begeleiding.

Stappenplan

Vrijstelling KB (onder meer voor activiteiten van een erkende jeugdwerkorganisatie*)

Elke organisator (dus ook een jeugdwerkorganisatie) is verplicht tot het veilig organiseren van de aangeboden activiteiten en is hiervoor ook aansprakelijk (dit op basis van de wet van 9/02/1994). Dit blijft zo, ook al moet je als erkende jeugdwerkorganisatie niet voldoen aan specifieke verplichtingen uit het KB actieve ontspanningsevenementen van 25/04/2004.

Met andere woorden als een evenement niet onder de toepassing van het KB valt, mag de organisator doen wat hij wil maar de verplichting om veilig te organiseren en dit (eventueel) te bewijzen blijft echter bestaan. Men gebruikt hiervoor vaak de term ‘handelen als een goede huisvader’. Wees dus waakzaam en voorzichtig zoals van goede ouders verwacht wordt, probeer dus zoveel mogelijk het gevaar te voorzien en uit te sluiten.

Dit blijft natuurlijk wat vaag, want in tegenstelling tot het KB, staat in de algemene wet van 9/02/1994 geen specifieke bepalingen over hoe dit moet aangepakt worden. Wil je helemaal op veilig spelen, dan kan je er nog altijd het model van veiligheidsdraaiboek eens bij nemen.

* Naast activiteiten van erkende jeugdwerkorganisaties worden ook activiteiten ingericht door een sportvereniging, -club of -federatie voor hun leden niet beoogd met dit KB indien deze activiteiten binnen het normaal kader van hun sportactiviteit vallen.

Geen vrijstelling KB

Ben je niet erkend als jeugdwerkinitiatief dan mag een ‘actief ontspanningsevenement’ slechts plaatsvinden indien wordt voldaan aan de algemene veiligheidsverplichting, bepaald in de wet van 9 februari 1994. Daarvoor moet:

  • Een risicoanalyse uitgevoerd worden;
  • Preventiemaatregelen opgesteld en toegepast worden;
  • Één eindverantwoordelijke aangeduid worden, die aanwezig is gedurende de ganse duur van het actief ontspanningsevenement.

Om aan te tonen dat een actief ontspanningsevenement voldoet aan de algemene veiligheidsverplichting wordt door de organisator, eventueel bijgestaan door derden, een risicoanalyse uitgevoerd.

Deze risicoanalyse bestaat achtereenvolgens uit:

  • Het identificeren van de gevaren die tijdens het actief ontspanningsevenement aanwezig zijn;
  • Het vaststellen en nader bepalen van de overeenkomstige risico's voor de veiligheid van de deelnemers en derden;
  • Het evalueren van deze risico's.

Op basis van de uitgevoerde risicoanalyse stelt de organisator, eventueel bijgestaan door derden, preventiemaatregelen vast en past deze toe tijdens het actief ontspanningsevenement.

Deze preventiemaatregelen omvatten onder andere:

  • Technische maatregelen;
  • Organisatorische maatregelen;
  • Toezicht en begeleiding;
  • Informatieverstrekking;
  • Opleiding van medewerkers;
  • Controle van de kennis, vaardigheid en techniek van de deelnemers.

Klinkt het allemaal nogal theoretisch? Geen paniek er werd een model van veiligheidsdraaiboek uitgewerkt dat je meer houvast biedt dan bovenstaande opsomming. Je kan dit model downloaden onder het kopje ‘andere nuttige verwijzingen’.

Tips
Wet

Hieronder kun je zowel de ‘overkoepelende’ wet van 9 februari 1994 betreffende de veiligheid van producten en diensten downloaden als het specifieke Koninklijk besluit van 25 april 2004 (herzien op 04 mei 2006).

Afkondigingsdatum
woensdag, 17 mei, 2006
Formulieren

Er zijn niet meteen verplichte formulieren om aan deze regel te voldoen, maar dit model van veiligheidsdraaiboek bevat wel heel wat nuttige formulieren en checklists.

Uitgever en website

In België is de Federale Overheidsdienst Economie, KMO, Middenstand en Energie is belast met de uitvaardiging van reglementen betreffende veiligheid van de consumenten (wet van 9 februari 1994) en het controleren van de naleving van deze reglementeringen.

FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie
Algemene Directie Kwaliteit en Veiligheid Afdeling Veiligheid Dienst Productveiligheid
Koning Albert II-laan 16
1000 Brussel

Voor specifieke inlichtingen neem je best contact met

Jan Deconinck
FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie
Kwaliteit en Veiligheid
Reglementering en Controlebeleid
Consumentenveiligheid
Koning Albert II laan 16
1000 Brussel
E-mail: Jan.Deconinck@economie.fgov.be
Tel.: 02/277.84.85
Fax: 02/277.54.39

Website van de bevoegde overheid.
http://mineco.fgov.be/protection_consumer/consumentenveiligheid/home_nl.asp

Voorbeelden
Contact

Voor meer informatie kan je terecht bij je eigen provinciale of nationale secretariaten. Ben je geen lid van dergelijke koepelorganisatie dan kun je altijd contact opnemen met Steunpunt Jeugd.

Grondgebied
Trusty