Seksualiteit en minderjarigheid

Seksualiteit en minderjarigheid

Korte omschrijving

Seksuele handelingen zijn strafbaar als één van de partijen er niet mee heeft ingestemd of niet kon mee instemmen vanwege leeftijd, bevattingsvermogen, overmacht of dwang. De leeftijd speelt hierin een belangrijke rol, want sommige feiten zijn alleen strafbaar wanneer er een jongere onder een bepaalde leeftijd bij betrokken is.

Relevantie

Wat is het verschil tussen aanranding en verkrachting, wanneer mag je zelf beslissen om 'aan seks' te doen? Zo maar een aantal belangrijke vragen waneer het over jeugd en seks gaat.

Vaak gebeurt het dat de termen ‘verkrachting' en ‘aanranding' door elkaar heen gebruikt worden. Daarom is een verduidelijking hier op zijn plaats.

Wat is aanranding?
Aanranding of wel aanranding van de eerbaarheid is elke vorm van seksueel misbruik waarbij er geen sprake is van penetratie. Enkele voorbeelden zijn: tegen de wil betast worden, gedwongen worden zich uit te kleden, zodat de dader foto's kan nemen, gedwongen worden zichzelf of de ander te masturberen (of pijpen, beffen). Het moet steeds gaan om een handeling waar je fysiek bij betrokken bent. Schunnige praat is dus geen aanranding.

De wet gaat ervan uit dat iemand die nog geen 16 is, 'niet rijp genoeg' is om te oordelen of hij of zij seksuele omgang wil. Dus als één van de betrokkenen 15 jaar of jonger is, veronderstelt de rechter altijd dwang, ook al heeft de minderjarige ingestemd. Vanaf 16 jaar heb je wel seksueel zelfbeschikkingsrecht.

Is aanranding van de eerbaarheid strafbaar?
De strafwet is van toepassing op alle meerderjarigen, dus je moet 18 jaar zijn om gestraft te kunnen worden. Als je 18 bent, mag je dus met geen andere meerderjarige seks hebben (zonder penetratie) als die ander dat niet wil. Je mag ook geen seks hebben zonder penetratie met een jongere die nog geen 16 jaar is, ook als die dat wel wil. Je mag wel seks hebben met of zonder penetratie met een jongere die 16 is of ouder, en die dat uiteraard ook wil.

Verkrachting
Aanranding en verkrachting liggen dicht bij elkaar, maar er is een nuance. Bij verkrachting is sprake is van binnendringen van het lichaam. Bij dit seksueel binnendringen (seksuele penetratie) gaat het niet alleen om het gedwongen ondergaan van een geslachtsgemeenschap. Een verkrachting kan ook het ongewenst binnendringen zijn in anus of mond. De penetratie hoeft niet per se met de penis te worden uitgevoerd: binnendringen met vingers, voorwerpen of tong (tongzoenen) kan verkrachting opleveren. Zowel jongens als meisjes kunnen het slachtoffer zijn van een verkrachting.

Vrijwillige seksuele handelingen
Vrijwillige seksuele handelingen mogen ook niet altijd. Vooral wanneer het gaat om handelingen waarbij een van de partijen 15 jaar of jonger is. De wetgever maakt onderstaand onderscheid.

 -14 jaar14 of 15 jaar16 jaar of ouder
Wettelijke onderscheid
Zonder penetratieaanrandingaanrandinggeen misdrijf
Met penetratieverkrachtingaanrandinggeen misdrijf

Hierbij worden seksuele handelingen met penetratie beschouwd als verkrachting omdat de -14 jarige nog niet in staat wordt geacht om niet met kennis van zaken een geslachtsgemeenschap toe te staan. Tussen de 14 en 15 jaar wordt men geacht dat wel te kunnen en zal er ‘slechts' sprake zijn van aanranding Vanaf 16 jaar mag men zelf beslissen.

Stappenplan
  • Onder de 16 jaar is seks strafbaar;
  • Onder dwang is seks altijd verboden.
Tips

Definities en strafmaten vind je in het Belgisch Strafwetboek Hoofdstuk V van Titel VII van Boek II van 1867, zowel wat ‘aanranding van de eerbaarheid’ als ‘verkrachting’ betreft. Klik op deze link voor de integrale tekst.

Afkondigingsdatum
woensdag, 7 juni, 1967
Nuttig

Jong & Van Zin: 

Jong & Van Zin is voor kinderen en jongeren hun ‘andere familie’ als het gaat om belangrijke scharniermomenten in hun leven. Als een oprechte, veilige en warme familievriend schuwen we geen taboes. We stellen ons open voor alles wat je denkt en wie je bent. Zo leren we van elkaar.  Jong & Van Zin geeft jongeren zin om zichzelf beter te leren kennen en zelfbewuste keuzes te maken, met respect voor zichzelf & de ander. Want wie zich verbindt met zijn eigen essentie, kan een eerlijke relatie aangaan met anderen en de samenleving. De verbindende ampersand in Jong & Van Zin staat er dus niet toevallig. Op hun website is een heel dossier te vinden met informatie over seksualiteit en meerderjarigheid.

Je vindt ook informatie op de website van het Vlaams service- en expertisecentrum voor seksuele gezondheid en h.i.v.: www.sensoa.be

Sensoa heeft ook een campagne gemaakt 'Alles over seks'. Op de bijbehorende website, www.allesoverseks.be vind je naast informatie over seksualiteit en minderjarigheid, allerlei andere weetjes over seksualiteit.

Contact

Voor meer informatie kan je terecht bij je eigen provinciale of nationale secretariaten. Ben je geen lid van dergelijke koepelorganisatie dan kun je altijd contact opnemen met Steunpunt Jeugd.

Thema
Grondgebied
Trusty