Voetgangers (in groep)

Voetgangers (in groep)

Korte omschrijving

Als je op de openbare weg komt, moet je ook als jeugdwerk de verkeersregels respecteren. Dat is duidelijk. Voor voetgangers (in groep) zijn er een aantal regels die gerespecteerd moeten worden. Deze regels staan in de wegcode, artikel 42.

Relevantie

Wanneer er een speurtocht wordt uitgezet of een uitstap gepland is, ben je vaak met een (grote) groep op stap in het verkeer. Een ongeluk voor jou, maar ook voor een andere weggebruiker zit daarbij in een klein hoekje. Hoe je moet gedragen als voetganger in het verkeer wordt in deze fiche uitgelegd.

De Belgische verkeerswetgeving is grofweg op te delen in een aantal belangrijke regels. De wegcode is de eerste, deze regelt hoe men zich (ten opzichte van elkaar) moet gedragen in het verkeer. Daarnaast is er de Verkeerswet die de sancties op overtredingen regelt. Ten slotte zijn er nog enkele regels met betrekking tot bijvoorbeeld wegvervoer, verzekeringen, technische eisen, het rijbewijs, inschrijving, verkeerssignalisatie en wegenwerken.

De reglementering voor voetgangers is opgenomen in de wegcode. Deze wegcode is voor het eerst gepubliceerd in 1975 in de vorm van het Koninklijk Besluit houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg. Artikel 42 van deze wegcode omschrijft de regels waar (groepen) voetgangers zich aan moeten houden.

Stappenplan

Plaats

De plaats van een voetganger in het verkeer is uiteraard het voetpad. Bij gebrek aan een trottoir wandel je op de verhoogde of gelijkgrondse berm. Is ook dit onmogelijk, dan ga je op zoek naar alternatieven zoals het fietspad of de parkeerstrook. Hou er dan wel rekening mee dat je voorrang moet geven aan fiets of auto. Is er echter geen goed alternatief voorhanden, dan kan je niet anders dan op de rijbaan te lopen. Je stapt dan links van de baan en achter elkaar.

Zichtbaarheid

In het donker of wanneer de zichtbaarheid onvoldoende is (minder dan 200 meter), draag je altijd reflecterend materiaal! Zorg ervoor dat je groep opvalt in het verkeer. Als je de rijbaan volgt (dus niet als je op het voetpad kan lopen) moet je groep ook verlicht zijn. Wanneer je links op de rijbaan stapt hoort rechts vooraan een rood licht en rechts achteraan een wit of geel licht. Dit is zo omdat je tegen de rijrichting instapt. Zou je toch rechts op de rijbaan stappen, dan draag je de lichten normaal (links vooraan een wit of geel licht en links achteraan een rood licht). Grote groepen moeten ook een of meer witte of gele lichten op de flanken van de groep dragen.

Oversteken

De rijbaan oversteken is een hele klus en is vaak gevaarlijk. Neem dus je tijd. Verzamel altijd eerst de groep zodat je niet als een langgerekt lint de rijbaan kruist. Let erop dat de leiding over de groep verspreid is als je gaat oversteken.

Oversteken doe je bij voorkeur op een zebrapad met verkeerslichten. Kijk (bij de voorbereiding van de tocht bijvoorbeeld) of er verkeerslichten op je route liggen. Oversteken doe je uiteraard als het licht voor voetgangers op groen springt. Verspringt het licht op rood terwijl de groep nog aan het oversteken is, dan moeten degenen die nog niet begonnen zijn met oversteken, wachten tot het weer groen wordt.

Zijn er geen verkeerslichten in de buurt, maar is er op minder dan ongeveer 30 meter een zebrapad, dan steek je daar over. Autobestuurders moeten een zebrapad met matige snelheid naderen en ze moeten je voorrang verlenen. Hier mag je als groep dus wel in één keer de baan oversteken. Het is immers voor elke weggebruiker verboden om door een groep voetgangers te breken die reglementair oversteekt. Een uitzondering is de tram: wanneer je tramsporen kruist, moet je de tram voorrang geven.

Is er geen oversteekplaats voor voetgangers voorzien, dan steek je de rijbaan over op een plaats waar je duidelijk gezien kan worden door het aankomende verkeer. Ga met de begeleiding tussen het verkeer en je leden staan, zo zorg je ervoor dat je zelf een goed zicht hebt en kan je aanwijzingen geven aan je groep. Vertrekken tussen geparkeerde auto's, in bochten of op hellingen ... is sterk af te raden.

Begeleidingsbevoegdheid

Een groep voetgangers kan begeleid worden door een groepsleider. Mits gebruik van een C3-bord mag een volwassen groepsleider het verkeer tijdelijk stil leggen om zijn groep te laten oversteken, maar enkel op plaatsen waar geen verkeerslichten zijn. De aanwijzingen van een 'groepsleider' gaan niet boven verkeerstekens en verkeersregels.

Begeleide groepen mogen ook rechts op de rijbaan naast elkaar lopen. De leiding van de groep draagt dan zeker reflecterend materiaal en zorgt ervoor dat de groep samen blijft aan de rechterkant van de rijbaan. Momenteel is er nog veel onduidelijkheid over de voorwaarden om als groepsleider te mogen optreden. Momenteel kan iedere begeleider van een groep voetgangers een groepsleider zijn. We raden toch aan om links te lopen omdat dit veiliger is, en dus weinig of geen gebruik te maken van de mogelijkheid die de wet ons biedt.

Tips
  • Hou je groep zo klein mogelijk: een kleine groep is veel overzichtelijker, en laat zich ook gemakkelijker sturen door de begeleiding;
  • Plan een route in een omgeving met zo weinig mogelijk te verwachten risico’s. Vermijd alles wat rood is op je stafkaart (wegen met hoge snelheden);
  • Stippel reeds op voorhand je reisweg uit. Heb oog voor de gevaarlijke punten (oversteekplaatsen);
  • Ook als je overdag een grote tocht doet neem je beter reflecterend materiaal en lichtjes mee. De kans bestaat immers dat je pas tegen valavond de eindmeet bereikt;
  • Geef duidelijke instructies bij het begin van de tocht. Overloop de belangrijkste verkeersregels, vraag correct gedrag en voldoende concentratie, wijs ook op mogelijke gevaren in de tocht. Maak goede afspraken. Bijvoorbeeld: we beginnen niet met oversteken alvorens de groep bijeen is;
  • Reageer onmiddellijk en kordaat als je iemand iets onveiligs of ongepast ziet doen;
  • Wanneer je een dorps- of stadsspel organiseert, druk je leden dan op het hart dat ze de verkeersregels moeten respecteren;
  • Verspreid de begeleiding over de groep. Zijn er grote leeftijdsverschillen, dan kan je ook de oudere leden vooraan en achteraan laten lopen.

Reflecterend materiaal

Het gebruik van reflecterende of fluorescerende kleding in het verkeer is niet wettelijk verplicht, maar veel ongevallen met voetgangers en fietsers gebeuren doordat ze moeilijk te zien zijn.

Een automobilist die met gewone lichten rijdt, ziet bij nacht een persoon:

  • Pas vanaf 26 meter ver als hij/zij donkere kleren draagt;
  • Pas vanaf 38 meter ver als hij/zij heldere, gekleurde (witte, gele …) kleren draagt;
  • Al vanaf 136 meter ver als hij/zij reflecterende kleding draagt.

De cijfers liegen er niet om! Zorg er dus voor dat je leden reflecterend materiaal dragen als de omstandigheden dat vragen:

  • in het donker;
  • bij zware mist;
  • bij de combinatie van schemer en zware regenval.

Dankzij reflecterend materiaal ben je zichtbaar voor het aankomende verkeer.

  • Draag dus de reflecterende bandjes net boven de elleboog;
  • Als de groep rugzakken draagt, kan je de bandjes ook rond de benen doen. De rugzakken zelf kunnen nog eens voorzien worden met een reflecterende strip;

Rust zoveel mogelijk personen ook uit met een hesje en verspreid hen over de groep (zeker voor- en achteraan).

Wet

Het gedrag van voetgangers is geregeld in Koninklijk besluit van 1 december 1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg. (B.S. 09.12.1975). Dit Koninklijk Besluit vormt de basis voor de wegcode. Met andere woorden, hoe je je moet gedragen in het verkeer. Het specifieke artikel dat verwijst naar voetgangers in het verkeer vind je hier en hier in pdf formaat.

Uitgever en website

Verantwoordelijk voor de verkeersveiligheid in België is de federale overheidsdienst mobiliteit en vervoer. De algemene contactgegevens zijn:

Federale overheidsdienst mobiliteit en vervoer
Vooruitgangstraat 56
1210 BRUSSEL
Telefoon: 02 277 31 11
Fax: 02 277 40 05

Meer informatie over de federale overheidsdienst mobiliteit en vervoer vind je op deze stie: www.mobilit.fgov.be.

Voorbeelden

Dit is een voorbeeld van een C3 bord:

Nuttig

Meer informatie en foldermateriaal vind je ook bij het BIVV. Het BIVV is een instantie ten dienste van de overheid, onder meer van de Minister van Mobiliteit en Vervoer en van de Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer. In deze hoedanigheid is het BIVV gelast met het voorbereiden en het in werking stellen van de politiek op het vlak van de verkeersveiligheid.
Het BIVV verleent diensten aan de overheidsinstellingen die tussenbeide komen in de domeinen met een impact op de verkeersveiligheid. Het BIVV wil zich profileren als tussenpersoon en als een instantie voor overleg en coördinatie tussen de verschillende partijen op het vlak van de verkeersveiligheid, en dit zowel op federaal, gewestelijk, provinciaal, lokaal of gemeentelijk niveau. Wil je meer weten over het BIVV ga dan naar www.bivv.be. Je kunt ze ook contacteren: Haachtsesteenweg 1405, 1130 Brussel, telefoon: 02 244 15 11en fax: 02 216 43 42.

Je kunt ook een kijkje nemen op de website van de Belgische wegcode. www.wegcode.be en dan via start en actueel.

Verenigingen voor Verkeersveiligheid is de partner van jouw vereniging op de weg naar een veiliger verkeer.  Laat je informeren en inspireren op hun website.

Contact

Voor meer informatie kan je terecht bij je eigen provinciale of nationale secretariaten. Ben je geen lid van dergelijke koepelorganisatie dan kun je altijd contact opnemen met De Ambrassade.

Grondgebied
Trusty